ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΑΘΩΝΟΣ
Μέσα σε ένα μαγευτικό περιβάλλον,
στο δρόμο προς το Λυχνό και αρκετά κοντά στην Υπάτη, συναντάμε την Ιερά Μονή
Αγάθωνος, σε υψόμετρο 553 μέτρα στην πλαγιά του όρους «Οίτη». Κτισμένη τον
14ο-15ο αιώνα αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα βυζαντινής τεχνοτροπίας. Η προφορική
παράδοση αναφέρει πως το παλιό Μοναστήρι, που ασκήτευε ο Όσιος Αγάθωνας και
βρισκόταν στα όρια των γειτονικών χωριών Λυχνού και Καστανιάς, έπαθε καθίζηση
και η εικόνα της Παναγίας εξαφανίστηκε, για να βρεθεί σε φωτόλουστη σπηλιά και
εκεί, κοντά στη σημερινή του θέση, να κτίσει ο Όσιος το μοναστήρι τον 14ο με
15ο αιώνα.
Στο μοναστήρι αυτό, πάντοτε σύμφωνα με την παράδοση, ασκήτευε ο
μοναχός Αγάθωνας, άγνωστο πότε. Η Μονή μετά το θάνατο του Οσίου Αγάθωνα
ονομάστηκε από τους μοναχούς, μονή του Αγάθωνα. Ακολουθώντας τις καταστροφές
από τους κατά καιρούς επιδρομείς στην περιοχή της Υπάτης, η Ιερά Μονή Αγάθωνος
υπέστη και αυτή καταστροφές, με κυριότερη το 1822 από τον Δράμαλη, που
πυρπόλησε το καθολικό.
Ξεχωρίζει το μεγαλόπρεπο καθολικό αθωνικού τύπου (σταυροειδής
τρούλος, σύνθετος τετρακιόνιος με ενσωματωμένα τέσσερα παρεκκλήσια), ιστορημένο
από τα μέσα του 16ου ή το τέλος του 17ου αιώνα. Σήμερα διασώζονται ελάχιστες
τοιχογραφίες λόγω της φθοράς του χρόνου και της καταστροφικής μανίας του
Δράμαλη, που πυρπόλησε το καθολικό (1822). Η εφέστιος εικόνα της Παναγίας του
Αγάθωνα (του τύπου της Οδηγήτριας καλυμμένη με καλλιτεχνικό ασημένιο
επικάλυμμα) λένε ότι είναι θαυματουργή.
Διασώζονται στη Μονή πολλά πολύτιμα κειμήλια και τίμια λείψανα. Τα
ιερά κειμήλια, που υπάρχουν σήμερα στο Μουσείο της Μονής, είναι πολλά και
ενδιαφέροντα. Δεκάδες σταυροί, ιερά σκεύη, αρτοφόρια, άγια λείψανα, ιερές
εικόνες, άμφια, κώδικες, βιβλία, συλλέχθηκαν από τους ναούς και τις διαλυμένες
μονές της περιοχής από τον Ηγούμενο Γερμανό Δημάκο και μ’ αυτό τον τρόπο
διασώθηκαν από τους αρχαιοκάπηλους. Το πιο παλαιό βιβλίο της βιβλιοθήκης είναι
ένα σύγγραμμα του Ιουστίνου, Φιλοσόφου και Μάρτυρα, του 1551. Είναι δωρεά του
Επισκόπου Ζητουνίου, Φιλόθεου προς τη Μονή. Σε πολλά λειτουργικά βιβλία της
Μονής υπάρχουν ενδιαφέρουσες ενθυμήσεις Ηγουμένων και Μοναχών, οι οποίες έχουν
μεγάλη ιστορική αξία για τη ζωή της Μονής και των γύρω χωριών.
Η προσφορά της Μονής στους χρόνους της επανάστασης του 1821
είναι πολύ μεγάλη. Για την επιτυχία του αγώνα διέθεσε και τους ιδίους τους
μοναχούς της, οι οποίοι συστρατεύτηκαν με τους αγωνιστές του Πατρατζικιώτη
οπλαρχηγού, Μήτσου Κοντογιάννη. Στη Μονή γίνονταν τακτικές συγκεντρώσεις
αγωνιστών της Επανάστασης.
Σήμερα στο χώρο της Ιεράς Μονής, αλλά και στο ευρύτερο
περιβάλλοντα χώρο, ο επισκέπτης έχει την χαρά, όχι μόνο να απολαύσει τη φύση,
αλλά και να βιώσει έντονα το θρησκευτικό συναίσθημα και να νιώσει την
προσπάθεια, που έγινε στο πέρασμα του χρόνου για την προστασία και τη διαφύλαξη
της Εθνικής Συνείδησης.
Ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να θαυμάσει τον μοναδικό
βιότοπο με τα παγώνια, τους φασιανούς, τις πέρδικες, τις πάπιες και διάφορα
αλλά είδη πτηνών. Έχει τη χαρά να δει ελάφια, φασιανούς, αγριοπρόβατα και
πέρδικες σε έναν ειδικό χώρο 1.200 περίπου στρεμμάτων, που αποτελεί και το
Εκτροφείο της Ιεράς Μονής Αγάθωνος. Έχει, επίσης, τη δυνατότητα να επισκεφτεί
το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, στις αίθουσες του οποίου εκτίθενται τα κυριότερα
είδη της πανίδας και της χλωρίδας του Εθνικού Δρυμού
της Οίτης. Κατά καιρούς στη Μονή λειτούργησαν διάφορες σχολές, ιερατική,
γεωργική και δασική. Σήμερα λειτουργεί εκτροφείο θηραμάτων και μουσείο Φυσικής
Ιστορίας της Οίτης (1953). Γιορτάζει την 6η και την 15η Αυγούστου.
ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ - ΥΠΑΤΗ
Ο ναός του Αγίου Νικολάου, παλαιά
Μητρόπολη της
Υπάτης, χρονολογείται τον 18-19ο αιώνα. Τμήμα όμως του ψηφιδωτού
δαπέδου, που υφίσταται στον αύλειο χώρο και τα γλυπτά μέλη, που έχουν
χρησιμοποιηθεί ξανά στο Ναό, δηλώνουν την ύπαρξη παλαιοχριστιανικής βασιλικής
(4ος – 6ος αι.). Στις κολώνες του περιστυλίου του ναού σώζονται βυζαντινά
κιονόκρανα, ενώ σπαράγματα και κολόνες αρχαίων και μεσαιωνικών κτισμάτων
βρίσκονται διάσπαρτα στο χώρο.
ΜΕΤΟΧΙ ΟΣΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΤΕΩΡΙΤΗ
Ένας
κομψός αρχιτεκτονικά ναός βυζαντινού ρυθμού κτισμένος σε ένα «δόντι» του βράχου
προβάλλεται πάνω στο πράσινο της πλαγιάς, που στεφανώνεται από τα σημαντικά
λείψανα του μεσαιωνικού κάστρου και προξενεί επιβλητική εντύπωση ήδη από
μακριά.
Στο εσωτερικό ένα θαυμάσιο τέμπλο με εικόνες μιας
νέας, πολύ αξιόλογης αγιογράφου, εξαιρετικής ποιότητος και κατασκευής
μαρμαρόστρωση και τοιχογραφίες επίσης του Βλάση Τσοτσώνη, σε ορισμένα σημεία με
παραστάσεις του Αγίου Αθανασίου. Κάτω από τον ναό έχει κατασκευασθεί άνετη
αίθουσα συνάξεων.
ΑΓΙΑ ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ (ΑΡΣΑΛΗ)
Πάνω στα ψηλώματα της ελατοσκέπαστης Οίτης , μια σπηλιά
πελώρια ανάμεσα στα βράχια , φαντάζει σαν μάτι Κύκλωπα που αγρυπνά για το
βασίλειό του. Είναι η σπηλιά της Αρσαλής (Αγίας Ιερουσαλήμ), που οι
Υπαταίοι ,τιμώντας τη μνήμη της , διαμόρφωσαν ένα μέρος του εσωτερικού της σε
εκκλησούλα και την γιορτάζουν σύμφωνα με τα τοπικά έθιμα.
Σύμφωνα
με μια εκδοχή, κατά τα παλιά χρόνια στη σπηλιά αυτή μεταφέρθηκε από πιστούς ,
με σκοπό τη διαφύλαξή της από τους αλλόθρησκους , η εικόνα της Αγίας που κατά
το επίσημο εορτολόγιο μαρτύρησε στη Βέροια , μαζί με τους τρεις γιούς της,
Σεκένδο, Σεκενδίκο και Κυγόρο και γιορτάζεται από την Εκκλησία στις 4
Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα
με μία άλλη εκδοχή , τα παλιά χρόνια που οι Άγιοι Τόποι πατήθηκαν από
τους άπιστους, μια εικόνα – Παναγία κυνηγημένη πέταξε να φύγει από εκεί , για
τόπο που θάτανε καλοδεχούμενη. Πετώντας όμως , συνάντησε άλλη μια κυνηγημένη
από την Προύσα και μαζί πετάγανε στον ουρανό πάνω από τη Μικρά Ασία κατά τη
Δύση.Φτάσανε στα μέρη μας και πήγε κατά τα μέρη του Βελουχιού η
κυνηγημένη της Προύσας όπου έγινε η Παναγία Προυσιώτισα και η άλλη διάλεξε το
βουνό της Οίτης για να βλέπει όλο τον κάμπο και να είναι ασφαλισμένη.Τρύπησε το
βουνό και έφτιαξε η Παναγιά από την Ιερουσαλήμ τη σπηλιά που έγινε το
ενδιαίτημά της και ο τόπος της προσευχής και της λατρείας της στο Θεό.Σιγά-σιγά
και χρόνια με τα χρόνια έγινε «Ερσαλήμ» , «Αρσαλήμ» , «Αρσαλή».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου